Vergunningen aanvragen voor je festival: zo pak je het aan

·

Als je voor het eerst een meerdaags festival organiseert, denk je aan line-ups, podia en misschien of er genoeg toiletten zijn. Wat je waarschijnlijk niet denkt: vergunningen. Dat deed ik ook niet. En dat kostte me drie maanden stress, twee herschreven aanvragen en één telefoontje met een ambtenaar die vriendelijker was dan ik verdiende. Dit is wat ik geleerd heb.

Het begint met de vraag: welke vergunningen heb je eigenlijk nodig?

Dat klinkt simpel, maar het is een konijnenhol. Want het hangt af van je gemeente, je locatie, je verwachte bezoekersaantal, of je een podium bouwt of een bestaand gebouw gebruikt, of er versterkt geluid is — en ga zo maar door. Er is geen universeel lijstje dat voor elk festival werkt. Wat ik de eerste keer deed: ik googelde wat, vond een forum van een andere festivalorganisator uit 2015 en dacht dat ik het wel begreep. Spoiler: ik begreep het niet.

Wat je eigenlijk moet doen, is beginnen bij je gemeente. Bel ze gewoon op. Ik weet dat dat voelt als iets wat je vader zou doen, maar het werkt. De meeste gemeenten hebben een evenementenloket of een contactpersoon voor dit soort dingen. Die kunnen je vertellen welke vergunningen er in jouw specifieke situatie nodig zijn en welke deadlines er gelden. Dat laatste is cruciaal — deadlines voor vergunningsaanvragen lopen soms twaalf weken voor het evenement af. Of langer.

Evenementenvergunning, omgevingsvergunning, ontheffingen: het verschil

Ik gooi even drie termen door elkaar die ik zelf ook lang door elkaar gooide. De evenementenvergunning is de basisvergunning voor het houden van een publiek evenement. Die vraag je aan bij je gemeente. Maar afhankelijk van wat je doet, heb je daar bovenop nog andere dingen nodig.

Een omgevingsvergunning — vroeger de bouwvergunning — kan nodig zijn als je tijdelijke bouwwerken neerzet. Denk aan een podiumoverkapping, een grote tent of een tribune. Zelfs een podium van een bepaalde hoogte kan hieronder vallen. Dat wist ik niet. Ons podium was net groot genoeg om er een vraag over te krijgen van de gemeente, en net klein genoeg dat het uiteindelijk meeliep in de evenementenvergunning. Maar dat was mazzel, geen planning.

Dan heb je nog geluidsvergunningen of ontheffingen van de geluidsnormen. Gemeenten hebben regels over hoeveel decibel er op welk tijdstip mag. Als je een avondprogramma hebt — en dat hebben wij — moet je daar iets mee. Soms is het een aparte ontheffing, soms wordt het meegenomen in de evenementenvergunning. Vraag het na. Echt.

Veiligheid en het veiligheidsplan: meer dan een formaliteit

Dit is het onderdeel waar ik de eerste keer het meest de mist in ging. Ik dacht dat een veiligheidsplan zoiets was als: “er zijn EHBO’ers aanwezig en er is een nooduitgang.” Dat is het niet. Een gemeente kan vragen om een uitgebreid veiligheidsplan met daarin onder andere een calamiteitenplan, vluchtroutekaarten, communicatieprotocollen en soms zelfs een crowdmanagementplan als je boven een bepaald bezoekersaantal zit.

Voor ons festival — dat op zijn hoogtepunt een paar honderd bezoekers trekt — viel het relatief mee. Maar we moesten wel iets inleveren. Wat hielp: de informatie op de website van de Rijksoverheid over evenementen en veiligheid gaf me een goed startpunt om te begrijpen welke verantwoordelijkheden er als organisator bij mij lagen. Niet alles was direct toepasbaar op onze situatie, maar het hielp me de goede vragen te stellen aan de gemeente.

Wat ik iedereen aanraad: neem contact op met de lokale brandweer en politie. Dat klinkt zwaar, maar het zijn gewoon gesprekken. Ze denken mee, ze wijzen je op dingen die je over het hoofd ziet, en als ze je al kennen voor het evenement, verloopt de dag zelf een stuk soepeler.

BUMA/STEMRA en naburige rechten: de rekening die je niet zag aankomen

Muziek op een festival betekent dat je rechten moet regelen. Dat weet bijna iedereen wel, maar wat minder mensen weten: er zijn twee verschillende soorten rechten. BUMA gaat over de componisten en tekstschrijvers — de mensen die het nummer hebben gemaakt. STEMRA gaat over mechanische reproductierechten, maar dat speelt bij live muziek minder. Wat bij live muziek wél speelt naast BUMA, zijn de naburige rechten via Sena — die gaan over de uitvoerende artiesten en de producenten van opnamen.

Als je alleen live muziek hebt, heb je in principe alleen met BUMA te maken. Maar draai je ook achtergrondmuziek via een speaker, of gebruik je een DJ die tracks afspeelt? Dan komt Sena erbij. Ik heb dit het eerste jaar gewoon niet geregeld. Niet bewust — ik wist het gewoon niet. Achteraf heb ik het alsnog netjes afgehandeld, maar het had me een naheffing kunnen opleveren. Dus: regel het van tevoren. De bedragen zijn voor een klein festival te overzien, en het is gewoon netjes tegenover de mensen die de muziek hebben gemaakt.

Hoeveel kost dit allemaal en waar haal je het geld vandaan?

Vergunningskosten variëren enorm per gemeente. Sommige gemeenten rekenen een paar tientjes voor een kleine evenementenvergunning, andere gemeenten hanteren tarieven die in de honderden euro’s lopen. Daar bovenop komen kosten voor het veiligheidsplan laten opstellen als je dat uitbesteedt, EHBO-organisaties inhuren, hekken of dranghekken huren als de gemeente dat vereist, en ga zo maar door.

Bij ons festival draaien we zonder grote sponsor. Alles komt uit ticketverkoop, een paar lokale partners die in ruil voor zichtbaarheid wat bijdragen, en eerlijk gezegd ook gewoon uit eigen zak als het tegenzit. Dat maakt de vergunningskosten extra pijnlijk — het is geld dat je kwijt bent nog voordat er ook maar één artiest heeft gespeeld. Maar het is niet optioneel. En als je het goed aanpakt, zijn het ook gewoon zakelijke kosten die je kunt budgetteren.

Wat ik doe: ik zet alle verwachte vergunningskosten in mijn begroting als vaste post, ruim voor de rest. Zo kom je niet voor verrassingen te staan als je al je geld aan productie hebt uitgegeven.

Mijn eerlijke advies aan iedereen die dit voor het eerst doet

Begin vroeg. Eerder dan je denkt. Als je denkt dat zes maanden van tevoren vroeg genoeg is, begin dan negen maanden van tevoren. Gemeenten hebben hun eigen tijdlijnen, ambtenaren hebben vakantie, aanvragen worden teruggestuurd met aanvullende vragen — het duurt altijd langer dan je wil.

Bouw een relatie op met je gemeente. Dat klinkt formeel, maar het betekent gewoon: wees eerlijk, wees bereikbaar, en stuur dingen op tijd in. Als je dat doet, heb je een contactpersoon die met je meedenkt in plaats van iemand die je aanvraag onderaan de stapel legt.

En tot slot: vraag om hulp. Er zijn andere kleine festivalorganisatoren die dit allemaal al een keer hebben doorgemaakt. Zoek ze op. Vraag wat zij fout deden. Dat is precies wat ik had moeten doen in het begin, en wat ik nu graag teruggeef.

Tot slot

Vergunningen zijn niet het leukste onderdeel van een festival organiseren. Dat is de programmering, de opbouw, het moment dat de eerste artiest soundcheckt en je denkt: dit gaat echt gebeuren. Maar de vergunningen zijn het fundament waarop dat moment mogelijk is. Doe het goed, doe het op tijd, en je hebt er verder geen last van. Doe het niet — en je hebt nergens anders last van, want er is geen festival.

Meer om te lezen