Hoe wij artiesten kiezen voor het festivalschema

·

Elk jaar opnieuw is de programmering het onderdeel waar ik de meeste tijd in steek, en ook het onderdeel waarover ik achteraf het meest twijfel. Hoe kies je wie er op je podium staat als je geen groot budget hebt, geen boekingskantoor achter je en geen naam die deuren opent? Dit is hoe wij het doen, met alle keuzes en twijfels die daarbij horen.

Waar we beginnen: de lijst die nooit af is

We houden het hele jaar door een gedeeld document bij. Iedereen in het kernteam kan er namen in zetten, met een korte toelichting. Dat klinkt georganiseerd, maar in de praktijk is het een chaos van halfafgemaakte notities, YouTube-links en opmerkingen als “die ene bij het festival in Drenthe, weet je wel”.

Toch is dat document het startpunt van alles. Rond januari beginnen we het echt door te nemen. We schrappen namen waarvan de contactgegevens niet meer kloppen, artiesten die inmiddels te groot zijn geworden voor ons budget, en acts die vorig jaar al op onze shortlist stonden maar er nooit van kwamen.

Wat overblijft is een ruwe longlist van misschien veertig namen. Daaruit moeten we uiteindelijk een schema bouwen voor twee podia en drie dagen. Dat is minder ruimte dan het lijkt.

Wat we zoeken in een artiest

We hebben nooit een formele checklist gemaakt, maar als ik eerlijk ben, zijn er wel degelijk criteria die steeds terugkomen. Podiumervaring staat hoog. Niet omdat we geen nieuwe namen willen, maar omdat een artiest die nog nooit voor meer dan honderd mensen heeft gespeeld, soms onderschat wat er van je gevraagd wordt.

Verder kijken we naar hoe iemand live klinkt. Niet de studioversie, maar opnames van optredens. Die zijn lang niet altijd makkelijk te vinden, maar ze zeggen veel meer dan een goed geproduceerde single.

En dan is er nog iets wat moeilijker te omschrijven is: past deze act bij de sfeer die we willen neerzetten? We zijn geen groot festival met een strak genre-profiel. We willen dat mensen de hele dag blijven, ook als ze een artiest niet kennen. Dat vraagt om een programma dat ademt, niet één dat van begin tot eind op hetzelfde volume staat.

Hoe het schema in elkaar wordt gezet

Als we een selectie hebben van zo’n vijftien tot twintig namen, begint het puzzelen. Wie speelt wanneer, op welk podium, en in welke volgorde? Dat is niet alleen een kwestie van smaak. Er zitten praktische beperkingen aan vast die de creatieve vrijheid flink inperken.

Opbouwtijd is er één. Sommige acts hebben meer tijd nodig om hun geluid te checken dan anderen. Als je daar geen rekening mee houdt, loop je al bij de eerste dag achter. We hebben dat een keer meegemaakt en sindsdien bouwen we altijd meer marge in dan we denken nodig te hebben.

Dan is er de vraag welke acts tegelijk op de twee podia draaien. We proberen te voorkomen dat twee vergelijkbare genres op hetzelfde moment spelen. Niet omdat we de concurrentie willen vermijden, maar omdat we willen dat mensen bewust een keuze maken om naar een ander podium te lopen, niet omdat ze geen alternatief hebben.

Het schema wordt minstens drie keer herschreven voor het definitief is. Elke keer dat een artiest afzegt of een technische beperking opduikt, verschuift alles weer.

Het contact leggen: wat werkt en wat niet

Dit is het deel waar ik het meest van heb geleerd door fouten te maken. De eerste jaren stuurden we een standaard e-mail naar iedereen op de lijst. Bijna niemand reageerde. Niet omdat ze niet geïnteresseerd waren, maar omdat zo’n mail er precies zo uitziet als de tientallen andere die ze die week ontvangen.

Wat beter werkt: een korte, specifieke boodschap. Laat zien dat je de artiest echt kent. Noem een optreden dat je hebt gezien, of een nummer dat je aansprak. Dat klinkt misschien als een truc, maar het is gewoon eerlijk, want als je iemand boekt zonder te weten wie ze zijn, ga je toch de mist in.

We werken ook steeds meer via persoonlijk contact. Als iemand uit ons netwerk een artiest kent, vragen we of ze de introductie kunnen doen. Dat opent meer deuren dan welke professionele aanpak dan ook. Voor de rest van de event entertainment op het festival, zoals de acts tussen de sets door, lopen die contacten soms via andere kanalen, maar ook daar geldt: persoonlijk werkt beter dan formeel.

Wat echt niet werkt: een artiest benaderen met een te laag budget en hopen dat ze toch ja zeggen. Soms gebeurt dat, maar het legt een scheve verhouding neer die je later terugziet in hoe de samenwerking verloopt.

Wat we doen als iemand afzegt

Afzeggingen horen erbij. Dat weet je van tevoren, maar het blijft elke keer even schrikken als het bericht binnenkomt. Zeker als het kort voor het festival is en je schema al gepubliceerd staat.

We hebben inmiddels een kleine reservelijst die we altijd bijhouden. Dat zijn artiesten die we eerder hebben benaderd maar die toen niet beschikbaar waren, of acts die we graag willen programmeren maar waarvoor de timing vorig jaar niet klopte. Als er een gat valt, bellen we die lijst af.

Het is ook een keer voorgekomen dat we een artiest vroegen om een langere set te spelen dan gepland, om de tijd op te vullen. Dat moet je niet te snel doen, want niet iedereen heeft genoeg materiaal voor een verlengde set. Maar als je het van tevoren bespreekt en de artiest er zelf ook comfortabel bij is, kan het goed werken.

Wat we nooit doen: een afzegging wegmoffelen in de communicatie naar het publiek. We melden het gewoon, leggen uit wat er is veranderd, en gaan door. Mensen waarderen eerlijkheid meer dan je denkt.

De balans tussen bekend en onbekend

Dit is misschien wel de moeilijkste afweging in de hele programmering. Bekende namen trekken publiek. Dat is een feit. Maar ze kosten ook meer, ze stellen meer eisen, en ze domineren soms het gesprek over het festival op een manier die kleinere acts in de schaduw zet.

We kiezen er bewust voor om altijd ruimte te maken voor artiesten die nog niet breed bekend zijn. Niet als liefdadigheid, maar omdat het programma er beter van wordt. Sommige van de sterkste optredens die we hebben gehad, kwamen van acts die de helft van het publiek niet kende. Die verrassing is iets wat je niet kunt plannen, maar wel kunt faciliteren.

De verhouding die voor ons werkt: ruwweg een derde bekende namen, een derde acts die in de scene bekend zijn maar niet bij het grote publiek, en een derde echte ontdekkingen. Die verdeling is niet heilig, maar het geeft houvast als je midden in het puzzelen zit en je het overzicht dreigt te verliezen.

Uiteindelijk is programmeren een kwestie van vertrouwen op je eigen smaak, gecombineerd met genoeg zelfreflectie om te weten wanneer je smaak je in de steek laat.

Veelgestelde vragen over artiestenprogrammering

Hoe ver van tevoren boeken jullie artiesten?

We beginnen de eerste gesprekken meestal zo’n acht tot tien maanden voor het festival. Voor grotere acts kan dat nog eerder zijn. Hoe later je begint, hoe kleiner de kans dat iemand nog beschikbaar is, en hoe minder ruimte je hebt om te onderhandelen over datum en vergoeding.

Wat doe je als een artiest meer vraagt dan je budget toelaat?

Dan zijn er twee opties: je gaat het gesprek aan over wat er wél mogelijk is, of je bedankt ze en gaat verder. We rekken ons budget nooit op een manier die andere onderdelen van het festival in gevaar brengt. Een goed optreden is het waard, maar niet als je daarvoor de geluidsinstallatie of de vrijwilligersvergoeding moet inleveren.

Hoe houd je het programma gevarieerd zonder dat het rommelig wordt?

Door van tevoren een duidelijk beeld te hebben van de sfeer die je wilt neerzetten, en dat beeld te gebruiken als filter. Niet elk genre past bij elk festival. Variatie werkt als de acts aanvullen wat er al is, niet als ze er los naast staan. Dat gevoel voor samenhang ontwikkel je pas echt na een paar edities.

Meer om te lezen